यादवाभ्युदयः सर्गः-6
श्री:कवितार्किकसिंह-सर्वतन्द्र-स्वतन्त्र श्रीमद्वेदान्तदेशिक विरचितं महाकाव्यम् ।। यादवाभ्युदयः ॥ षष्ठः सर्गः 6.1 शमयता पुरुहूतमहोत्सवं व्रजपतिः सह वल्लवयूथपैः। निभृतमञ्जुगिरा निजसूनुना निजगदे जगदेककुटुम्बिना ।। 6.2 विदितवानिव विज्ञपयाम्यहं शृणुत मे शकुनेरिव भाषितम् । पृथुकबुद्धिरहं पृथुचेतसः प्रभवतो भवतो न हि शिक्षये ।। 6.3 निगमदृष्टमिदं निखिलेन वः क्वचन विश्वतनौ पुरुषे स्थिते । य इह यामुपजीवति तत्तनुं स हि तया हितया भुवि नाथवान् […]
यादवाभ्युदयः सर्गः-5
श्री:कवितार्किकसिंह-सर्वतन्द्र-स्वतन्त्र श्रीमद्वेदान्तदेशिक विरचितं महाकाव्यम् ।। यादवाभ्युदयः ॥ पञ्चमः सर्गः 5.1 ततः समानीतरसालपाकः संवीजयन् पाटलगन्धवाहैः। निरूढमल्लीविभवो निदाघः सीरायुधं शौरिसखं सिषेवे ।। 5.2 अबिभ्रतीनां कुचकुम्भकक्ष्यामालिप्तकर्पूरहिमोदकानाम् । स सुभ्रुवां देहगुणेन यूनामासीत् वसन्तादपि माननीयः ।। 5.3 विहारयूना भजता स्वयं तत् व्रजाङ्गनाविभ्रमकिंकरत्वम् । नितान्तधन्याः स्वगुणैरभूवन् निर्विश्यमाना ऋतवः क्रमेण ।। 5.4 कृतावसेका इव कृष्णगीतैर्वनद्रुमा वर्धिततुङ्गशृङ्गाः । अयत्नलब्धानि गवां बभूवुः स्थायीनि वर्षातपवारणानि […]
यादवाभ्युदयः सर्गः-4
श्री:कवितार्किकसिंह-सर्वतन्द्र-स्वतन्त्र श्रीमद्वेदान्तदेशिक विरचितं महाकाव्यम् ।। यादवाभ्युदयः ॥ चतुर्थः सर्गः 4.1 मनीषितं कैतवमानुषस्य श्रुत्वा भयक्रोधपरिप्लुतात्मा । कंसश्चिरं प्राग्भवकालनेमिः चिन्तार्णवे मग्न इवावतस्थे ।। 4.2 सदुर्दमानासुरसत्त्वभेदान्नेता समाहूय नृशंसचेताः । प्रस्थापयामास परैरधृष्यं नन्दास्पदं नाथविहारगुप्तम् ।। 4.3 कदिचिदन्तर्हितपूतनात्मा कंसप्रयुक्ता किल कापि माया । निद्रापराधीनजने निशीथे व्रजं यशोदाकृतिराविवेश ।। 4.4 स्तन्येन कृष्णः सह पूतनायाः प्राणान्पपौ लुप्तपुनर्भवायाः। यदद्भुतं भावयतां जनानां स्तनंधयत्वं न […]
यादवाभ्युदयः सर्गः-3
श्री:कवितार्किकसिंह-सर्वतन्द्र-स्वतन्त्र श्रीमद्वेदान्तदेशिक विरचितं महाकाव्यम् ।। यादवाभ्युदयः ॥ तृतीयः सर्गः 3.1 अथ जगन्ति बभूवुरनाविलान्यतिमिरा हरितः प्रचकाशिरे। अभजदेव निशा दिवसश्रियं जननभाजिनि देवदिवाकरे ।। 3.2 ननृतुरप्सरसो दिवि नन्दिताः किमपि गीतमगीयत किन्नरैः । श्रुतिसुखैः समतोषयत स्वनैरमरदुन्दुभिरानकदुन्दुभिम् ।। 3.3 दशसु तत्र दिशास्वशरीरिणी जयजयेति बभूव सरस्वती । अजितमेकमगोचरयत् स्वयं स्वरसवृत्तिरसावसुरान्तकम् ।। 3.4 अनतिवेलसमीरणचोदितैः शिशिरशीकरशीभरिताम्बरैः। जलधरैरभितो दिवि दध्वने सुरगजैरिव सूचितमङ्गलैः ।। 3.5 […]
यादवाभ्युदयः सर्गः-2
श्री:कवितार्किकसिंह-सर्वतन्द्र-स्वतन्त्र श्रीमद्वेदान्तदेशिक विरचितं महाकाव्यम् ।। यादवाभ्युदयः ॥ द्वितीयः सर्गः 2.1 अथागमानामनघेन भूम्ना धर्मस्य पूर्णेन धनागमेन । दिवौकसां दर्शयता विभूतिं देवी बभौ दौहृदलक्षणेन ॥ 2.2 शृङ्गारवीराद्बुतचित्ररूपं गर्भे त्रिलोकैकनिधिं वहन्त्याः। परावरक्रीडितकर्बुराणि द्वेधाभवन् दौहृतलक्षणानि ।। 2.3 अशेषवेदैरधिगम्य भूम्ना सिद्धेन सिद्धैश्च निषेवितेन । अमानुषी नूनमभूदयत्नात् कृष्णेन केनापि रसायनेन ।। 2.4 शतह्रदाबन्धुरया स्वकान्त्या सञ्चारिजाम्बूनदबिम्बकल्पा। त्रय्यन्तसिद्धेन रसायनेन कालेन भेजे कलधौतलक्ष्मीम्।। 2.5 […]
यादवाभ्युदयः सर्गः-1
श्री:कवितार्किकसिंह-सर्वतन्द्र-स्वतन्त्र श्रीमद्वेदान्तदेशिक विरचितं महाकाव्यम् ।। यादवाभ्युदयः ॥ प्रथमः सर्गः 1.1 वन्दे बृन्दावनचरं वल्लवीजनवल्लभम् । जयन्तीसंभवं धाम वैजयन्तीविभूषणम् ॥ 1.2 यदेकैकगुणप्रान्ते श्रान्ता निगमवन्दिनः । यथावत् वर्णने तस्य किमुतान्ये मितम्पचाः ॥ 1.3 शक्त्या शौरिकथास्वादः स्थाने मन्दधियामपि । अमृतं यदि लभ्येत किं न गृह्येत मानवैः ॥ 1.4 वसुधाश्रोत्रजे तस्मिन् व्यासे च हृदयस्थिते । अन्येऽपि कवयः कामं बभूवुरनपत्रपाः ॥ […]
हंस-सन्देशः – द्वितीयाश्वासः
श्रीः।। कवितार्किकसिंह-सर्वतन्त्रस्वतन्त्र– श्रीमद्वेदान्तदेशिक- विरचितं हंस-सन्देशः ।।श्रीमान्वेङ्कटनाथार्यः कवितार्किककेसरी । वेदान्ताचार्यवर्यो मे सन्निधत्तां सदा हृदि ।। द्वितीयाश्वासः 2.1 लीलाखेलं ललितगमनाश्चारुनादं सशिञ्जाः भल्लाक्षं त्वां स्मरशरदृशो गौरमापाण्डुराङ्ग्यः । मुग्धालापं मधुरवचसो मानसार्हं मनोज्ञाः यत्रानीतास्सुर युवतयो रञ्जयेयुस्समक्षम् ॥ 2.1 ॥ 2.2 उग्रैश्शापैरुपहतिभिया रक्षसा दूर मुक्ताः दग्धुं योग्या हुतवहमपि त्वत्प्रियावर्णशुद्धाः । उत्पश्यन्तो जनकतनयातेजसैव स्वरक्षां रोधं यस्यामनुविदधते लोकपालावरोधाः ॥ 2.2 ॥ 2.3 अध्यासीना […]
हंस-सन्देशः – प्रथमाश्वासः
श्रीः।। कवितार्किकसिंह-सर्वतन्त्रस्वतन्त्र– श्रीमद्वेदान्तदेशिक- विरचितं हंस-सन्देशः ।।श्रीमान्वेङ्कटनाथार्यः कवितार्किककेसरी । वेदान्ताचार्यवर्यो मे सन्निधत्तां सदा हृदि ।। प्रथमाश्वासः 1.1 वंशे जातस्सवितुरनघे मानयन्मानुषत्वं देवश्श्रीमान् जनक तनयान्वेषणे जागरूकः । प्रत्यायाते पवनतनये निश्चितार्थस्स कामी कल्पाकारां कथमपि निशामाविभातं विषेहे ॥ 1.1 ॥ 1.2 काल्ये सेनां कपिकुलपतेस्तूर्णमुद्योजयिष्यन् दूरीभावाज्जनकदुहितुर्दूयमानान्तरात्मा । क्रीडाखेलं कमलसरसि क्वापि कालोपयातं राकाचन्द्रद्युतिसहचरं राजहंसं ददर्श ॥ 1.2 ॥ 1.3 तस्मिन्सीतागतिमनुगते तद्दुकूलाङ्कमूर्तौ तन्मञ्जीरप्रतिमनिनदे […]
शतदूषणी परमते सूत्रस्वारस्यभङ्गवादः (66)
शतदूषणी ।।अथ परमते सूत्रस्वारस्यभङ्गवादः षट्षष्टितमः ।।66।। नमोऽस्तु ब्रह्मणे तस्मै बादरायणरूपिणे । यस्यैव ब्रह्मसूत्राणां रचना सगुणायते । अद्वैतमतनिष्ठानामनुष्ठानमपाकृतम् । ब्रह्मसूत्रार्थवैरूप्यं तेषामथ निरूप्यते ।। यदाहुः – आपादचूडं ब्रह्मसूत्रेषु निर्विशेषं ब्रह्मैवार्थः प्रपञ्चमिथ्यात्वं च स्पष्टमुपाद्यते, तथा हि -यद्ब्रह्म जिज्ञास्यतया प्रक्रान्तं तदेव हि नाना नास्तीति श्रुतिप्रामाण्यप्रागल्भ्यात्तदनुसारिसूत्रस्वारस्याच्च निर्विशेषमिति निश्चिन्वन्ति महान्तः । तत्र बहुषु सूत्रेषु तद्विषभूतासु श्रुतिषु च एकवचनान्तनिर्देशादात्मैक्यं स्वरसतः प्रतीयते । […]
शतदूषणी अलेपकमतभङ्गवादः (65)
शतदूषणी ।।अथ अलेपकमतभङ्गवादः पञ्चषष्टितमः ।।65।। अशेषाश्रमबाह्यानामीश्वराज्ञाभरश्रमात् । अलेपकदशाभाजामवलेपोऽत्र लुप्यते ।। इह जगति केचिदवधूतसकलवर्णाश्रमधर्माश्चार्वाकसधर्माण आचणाडालमेकराशीभूय विधिनिषेधयन्त्रणामतन्त्रयन्तः पारिभाषिकब्रह्मविदो विश्वमाविलयन्ति, तैस्सह (वास) वादरूपसंभाषणादिकमपि निरयपातनमिति मन्वानास्तद्दर्शनेऽपि सर्वलोकलोचनमवलोकयन्तो दूरीभवन्ति सन्तः । उक्तं हि महर्षिभिः – * पुंसां जटाभरणमौण्ड्यवतां वृथैव मोघाशिनामखिलशौचबहिष्कृतानाम् (निराकृतानाम्) । तेयप्रदानपितृपिण्डविवर्जितानां संभाषणादपि नरा नरकं प्रयान्ति ।। इति । तत्र यद्यपि तदभिमतशूद्रादि (वि) जातीयब्रह्मविदां त्रैवर्णिकब्रह्मविदामिव तथाविधपतनं न संभवति, तथाऽपि […]
