vēdāntadīpa: Ady 01 Pada 03
śrībhagavadrāmānujaviracita vēdāntadīpa: . prathamādhyāyē tṛtīya: pāda: . 1.3.1 66 dyubhyādyāyatanaṃ svaśabdāt – ātharvaṇē yasmin dyau: pṛthivī cāntarikṣamōtaṃ manassaha prāṇaiśca sarvaistamēvaikaṃ jānathātmānamanyā vācō vimuñcatha amṛtasyaiṣa sētu: ityatra dyupṛthivyādīnāmāyatanaṃ kiṃ jīva:, uta paramātmēti saṃśaya:. jīva iti pūrva: pakṣa:, mana: prabhṛtīndriyādhāratvaśrutē:, uttaratra nāḍīsaṃbandhāt, jāyamānatvaśrutēśca. rāddhāntastu nirupādhikātmatvāmṛtasētutvayō: paramātmadharmayō: śravaṇātparamātmaivāyam. sarvaṃ niyantṛtayā āpnōtīti hyātmā. amṛtasya prāpakatayā sētuśca sa ēva. nāḍīsaṃbandha:, […]
śrīvēdāntasāra: Ady 01 Pada 03
śrībhagavadrāmānujaviracita: śrīvēdāntasāra: atha prathamādhyāyē tṛtīya: pāda: 1-3-1 66. dyubhvādyāyatanaṃ svaśabdāt – yasmindyau: pṛthivī cāntarikṣam ityādau dyupṛthivyādīnāmāyatanam – ādhāra: paramapuruṣa:. tamēvaikaṃ jānathātmānam ityātmaśabdāt. nirupādhikātmatvaṃ hi paramapuruṣasyaiva. amṛtasyaiṣasēturiti tadēva draḍhayati. bahudhā jāyamāna: iti paratvaṃ na nivārayati, ajāyamānō bahudhā vijāyatē iti karmabhirajāyamānasyaiva āśritavātsalyāt chandatō jananaṃ tasya hi śrūyatē.1. 67. muktōpasṛpyavyapadēśācca – tadā vidvān puṇyapāpē vidhūya nirañjana: paramaṃ sāmyamupaiti […]
ஶ்ரீவேதாந்தஸார: Ady 01 Pada 03
ஶ்ரீபகவத்ராமாநுஜவிரசித: ஶ்ரீவேதாந்தஸார: அத ப்ரதமாத்யாயே த்ருதீய: பாத: ௧-௩-௧ ௬௬। த்யுப்வாத்யாயதநம் ஸ்வஶப்தாத் – யஸ்மிந்த்யௌ: ப்ருதிவீ சாந்தரிக்ஷம் இத்யாதௌ த்யுப்ருதிவ்யாதீநாமாயதநம் – ஆதார: பரமபுருஷ:। தமேவைகம் ஜாநதாத்மாநம் இத்யாத்மஶப்தாத்। நிருபாதிகாத்மத்வம் ஹி பரமபுருஷஸ்யைவ। அம்ருதஸ்யைஷஸேதுரிதி ததேவ த்ரடயதி। பஹுதா ஜாயமாந: இதி பரத்வம் ந நிவாரயதி, அஜாயமாநோ பஹுதா விஜாயதே இதி கர்மபிரஜாயமாநஸ்யைவ ஆஶ்ரிதவாத்ஸல்யாத் சந்ததோ ஜநநம் தஸ்ய ஹி ஶ்ரூயதே||௧|| ௬௭। முக்தோபஸ்ருப்யவ்யபதேஶாச்ச – ததா வித்வாந் புண்யபாபே விதூய நிரஞ்ஜந: பரமம் ஸாம்யமுபைதி […]
శ్రీవేదాన్తసార: Ady 01 Pada 03
శ్రీభగవద్రామానుజవిరచిత: శ్రీవేదాన్తసార: అథ ప్రథమాధ్యాయే తృతీయ: పాద: ౧-౩-౧ ౬౬। ద్యుభ్వాద్యాయతనం స్వశబ్దాత్ – యస్మిన్ద్యౌ: పృథివీ చాన్తరిక్షమ్ ఇత్యాదౌ ద్యుపృథివ్యాదీనామాయతనమ్ – ఆధార: పరమపురుష:। తమేవైకం జానథాత్మానమ్ ఇత్యాత్మశబ్దాత్। నిరుపాధికాత్మత్వం హి పరమపురుషస్యైవ। అమృతస్యైషసేతురితి తదేవ ద్రఢయతి। బహుధా జాయమాన: ఇతి పరత్వం న నివారయతి, అజాయమానో బహుధా విజాయతే ఇతి కర్మభిరజాయమానస్యైవ ఆశ్రితవాత్సల్యాత్ ఛన్దతో జననం తస్య హి శ్రూయతే||౧|| ౬౭। ముక్తోపసృప్యవ్యపదేశాచ్చ – తదా విద్వాన్ పుణ్యపాపే విధూయ నిరఞ్జన: పరమం సామ్యముపైతి […]
ಶ್ರೀವೇದಾನ್ತಸಾರ: Ady 01 Pada 03
ಶ್ರೀಭಗವದ್ರಾಮಾನುಜವಿರಚಿತ: ಶ್ರೀವೇದಾನ್ತಸಾರ: ಅಥ ಪ್ರಥಮಾಧ್ಯಾಯೇ ತೃತೀಯ: ಪಾದ: ೧-೩-೧ ೬೬। ದ್ಯುಭ್ವಾದ್ಯಾಯತನಂ ಸ್ವಶಬ್ದಾತ್ – ಯಸ್ಮಿನ್ದ್ಯೌ: ಪೃಥಿವೀ ಚಾನ್ತರಿಕ್ಷಮ್ ಇತ್ಯಾದೌ ದ್ಯುಪೃಥಿವ್ಯಾದೀನಾಮಾಯತನಮ್ – ಆಧಾರ: ಪರಮಪುರುಷ:। ತಮೇವೈಕಂ ಜಾನಥಾತ್ಮಾನಮ್ ಇತ್ಯಾತ್ಮಶಬ್ದಾತ್। ನಿರುಪಾಧಿಕಾತ್ಮತ್ವಂ ಹಿ ಪರಮಪುರುಷಸ್ಯೈವ। ಅಮೃತಸ್ಯೈಷಸೇತುರಿತಿ ತದೇವ ದ್ರಢಯತಿ। ಬಹುಧಾ ಜಾಯಮಾನ: ಇತಿ ಪರತ್ವಂ ನ ನಿವಾರಯತಿ, ಅಜಾಯಮಾನೋ ಬಹುಧಾ ವಿಜಾಯತೇ ಇತಿ ಕರ್ಮಭಿರಜಾಯಮಾನಸ್ಯೈವ ಆಶ್ರಿತವಾತ್ಸಲ್ಯಾತ್ ಛನ್ದತೋ ಜನನಂ ತಸ್ಯ ಹಿ ಶ್ರೂಯತೇ||೧|| ೬೭। ಮುಕ್ತೋಪಸೃಪ್ಯವ್ಯಪದೇಶಾಚ್ಚ – ತದಾ ವಿದ್ವಾನ್ ಪುಣ್ಯಪಾಪೇ ವಿಧೂಯ […]
01 Sarga ಬಾಲಕಾಣ್ಡಃ
।।।।।।ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯರಾಮಾಯಣಮ್।।।।ಬಾಲಕಾಣ್ಡಃ।।।।ಶ್ರೀಸೀತಾಲಕ್ಷ್ಮಣಹನುಮತ್ಸಮೇತಶ್ರೀರಾಮಚನ್ದ್ರಪರಬ್ರಹ್ಮಣೇನಮಃ।।।।ಶ್ಲೋಕಸಹಿತವ್ಯಾಖ್ಯಾನಮ್।। ಶ್ರೀಮತೇರಾಮಾನುಜಾಯನಮಃ।। ।। ಗೊವಿನ್ದರಾಜಪ್ರಣೀತರಾಮಾಯಣ ಭೂಷಣೇತಿ ಟೀಕಾ ।। ಆಚಾರ್ಯಂಶಠಕೋಪದೇಶಿಕಮಥಪ್ರಾಚಾರ್ಯಪಾರಮ್ಪರೀಂಶ್ರೀಮಲ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಯೋಗಿವರ್ಯ್ಯಯಮುನಾವಾಸ್ತವ್ಯನಾಥಾದಿಕಾನ್।ವಾಲ್ಮೀಕಿಂಸಹನಾರದೇನಮುನಿನಾವಾಗ್ದೇವತಾವಲ್ಲಭಂಸೀತಾಲಕ್ಷ್ಮಣವಾಯುಸೂನುಸಹಿತಂಶ್ರೀರಾಮಚನ್ದ್ರಂಭಜೇ।। 1 ।। ಶ್ರೀಮತ್ಯಞ್ಜನಭೂಧರಸ್ಯಶಿಖರೇಶ್ರೀಮಾರುತೇಃಸನ್ನಿಧಾವಗ್ರೇವೇಙ್ಕಟನಾಯಕಸ್ಯಸದನದ್ವಾರೇಯತಿಕ್ಷ್ಮಾಭೃತಃ।ನಾನಾದೇಶಸಮಾಗತೈರ್ಬುಧಗಣೈರಾಮಾಯಣವ್ಯಾಕ್ರಿಯಾಂವಿಸ್ತೀರ್ಣಾಂರಚಯೇತಿಸಾದರಮಹಂಸ್ವಪ್ನೇಽಸ್ಮಿಸಞ್ಚೋದಿತಃ।। 2 ।। ಕ್ವಾಹಂಮನ್ದಮತಿರ್ಗಭೀರಹೃದಯಂರಾಮಾಯಣಂತತ್ಕ್ವಚವ್ಯಾಖ್ಯಾನೇಽಸ್ಯಪರಿಭ್ರಮನ್ನಹಮಹೋಹಾಸಾಸ್ಪದಂಧೀಮತಾಮ್।ಕೋಭಾರೋಽತ್ರಮಮಸ್ವಯಂಕುಲಗುರುಃಕೋದಣ್ಡಪಾಣಿಃಕೃಪಾಕೂಪಾರೋರಚಯತ್ಯದಃಸಪದಿಮಜ್ಜಿಹ್ವಾಗ್ರಸಿಂಹಾಸನಃ।। 3 ।। ವೈಯರ್ಥ್ಯಂಪುನರುಕ್ತತಾಮನುಚಿತಾರಮ್ಭಂವಿರೋಧಂಮಿಥೋಽಸಾಧುತ್ವಂಚಪದಪ್ರಬನ್ಧರಚನಾವಾಕ್ಯೇಷುನಿಃಶೇಷಯನ್।ಸ್ವಾರಸ್ಯಂಚಪದೇಪದೇಪ್ರಕಟಯನ್ರಾಮಾಯಣಸ್ಯಸ್ವಯಂವ್ಯಾಖ್ಯಾಮೇಷತನೋತಿಸಜ್ಜನಮುದೇಗೋವಿನ್ದರಾಜಾಹ್ವಯಃ|| 4 ।। ಪೂರ್ವಾಚಾರ್ಯ್ಯಕೃತಪ್ರಬನ್ಧಜಲಧೇಸ್ತಾತ್ಪರ್ಯರತ್ನಾವಲೀರ್ಗ್ರಾಹಂಗ್ರಾಹಮಹಂಶಠಾರಿಗುರುಣಾಸನ್ದರ್ಶಿತೇನಾಧ್ವನಾ।ಅನ್ಯವ್ಯಾಕೃತಿಜಾತರೂಪಶಕಲೈರಾಯೋಜ್ಯಸಜ್ಜೀಕೃತೈಃಶ್ರೀರಾಮಾಯಣಭೂಷಣಂವಿರಚಯೇಪಶ್ಯನ್ತುನಿರ್ಮತ್ಸರಾಃ।। 5 ।। ಸುಸ್ಪಷ್ಟಮಷ್ಟಾದಶಕೃತ್ಯಏತ್ಯಶ್ರೀಶೈಲಪೂರ್ಣಾದ್ಯತಿಶೇಖರೋಽಯಮ್।ಶುಶ್ರಾವರಾಮಾಯಣಸಮ್ಪ್ರದಾಯಂವಕ್ಷ್ಯೇತಮಾಚಾರ್ಯಪರಮ್ಪರಾತ್ತಮ್ ।।6।। ಕ್ವಚಿತ್ಪದಾರ್ಥಂಕ್ವಚಿದನ್ವಯಾರ್ಥಂಕ್ವಚಿತ್ಪದಚ್ಛೇದಸಮರ್ಥನಾನಿ।ಕ್ವಚಿತ್ಕ್ವಚಿದ್ಗಾಢನಿಗೂಢಭಾವಂವಕ್ಷ್ಯೇಯಥಾಪೇಕ್ಷಮವೇಕ್ಷಣೀಯಮ್ ।। 7 ।। ಅವತಾರಿಕಾ ಶ್ರಿಯಃಪತಿರವಾಪ್ತಸಮಸ್ತಕಾಮಃಸಮಸ್ತಕಲ್ಯಾಣಗುಣಾತ್ಮಕಃಸರ್ವೇಶ್ವರಃ “ವೈಕುಣ್ಠೇತುಪರೇಲೋಕೇಶ್ರಿಯಾಸಾರ್ದ್ಧಂಜಗತ್ಪತಿಃ। ಆಸ್ತೇವಿಷ್ಣುರಚಿನ್ತ್ಯಾತ್ಮಾಭಕ್ತೈರ್ಭಾಗವತೈಃಸಹ।।” ಇತ್ಯುಕ್ತರೀತ್ಯಾಶ್ರೀವೈಕುಣ್ಠಾಖ್ಯೇದಿವ್ಯಲೋಕೇಶ್ರೀಮಹಾಮಣಿಮಣ್ಡಪೇಶ್ರೀಭೂಮಿನೀಲಾಭಿಃಸಹರತ್ನಸಿಂಹಾಸನಮಧ್ಯಾಸೀನೋನಿತ್ಯೈರ್ಮು ಕ್ತೈಶ್ಚನಿರನ್ತರಪರಿಚರ್ಯಮಾಣ- ಚರಣನಲಿನೋಽಪಿತದ್ವದೇವಸ್ವಚರಣಯುಗಲಪರಿಚರಣಾರ್ಹಾನಪಿತದ್ಧೀನಾನ್ಪ್ರಲಯೇಪ್ರಕೃತಿವಿಲೀನಾನ್ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟ- ಮಗ್ನಹೇಮಕಣಸದೃಕ್ಷಾನ್ಕ್ಷೀಣಜ್ಞಾನಾನ್ಜೀವಾನವಲೋಕ್ಯ “ಏವಂಸಂಸೃತಿಚಕ್ರಸ್ಥೇಭ್ರಾಮ್ಯಮಾಣೇಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ।ಜೀವೇದುಃಖಾಕುಲೇವಿಷ್ಣೋಃಕೃಪಾಕಾಪ್ಯುಪಜಾಯತೇ।।” ಇತ್ಯುಕ್ತರೀತ್ಯಾದಯಮಾನಮನಾಃ “ವಿಚಿತ್ರಾದೇಹಸಮ್ಪತ್ತಿರೀಶ್ವರಾಯನಿವೇದಿತುಮ್।ಪೂರ್ವಮೇವಕೃತಾಬ್ರಹ್ಮನ್ಹಸ್ತಪಾದಾದಿಸಂಯುತಾ।।” ಇತ್ಯುಕ್ತಪ್ರಕಾರೇಣಮಹದಾದಿಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಮೇಣತೇಷಾಸ್ವಚರ -ಣಕಮಲಸಮಾಶ್ರಯಣೋಚಿತಾನಿಕರಣಕಲೇವರಾಣಿದತ್ತ್ವಾನದೀತರಣಾಯದತ್ತೈಃಪ್ಲವೈರ್ನದೀರಯಾನುಸಾರೇಣಸಾಗರಮವಗಾಹ- ಮಾನೇಷ್ವಿವತೇಷುತೈರ್ವಿಷಯಾನ್ತರಪ್ರವಣೇಷುತೇಷಾಂಸದಸದ್ವಿವೇಚನಾಯ ‘ಶಾಸನಾಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಮ್’ ಇತ್ಯುಕ್ತರೀತ್ಯಾಸ್ವಶಾಸನರೂಪಂವೇದಾಖ್ಯಂಶಾಸ್ತ್ರಂಪ್ರವರ್ತ್ಯಾಪಿತಸ್ಮಿನ್ನಪ್ರತಿಪತ್ತಿವಿಪ್ರತಿಪತ್ತ್ಯನ್ಯಥಾಪ್ರತಿಪತ್ತಿಭಿಸ್ತೈರನಾದೃತೇಸ್ವ ಶಾಸನಾತಿಲಙ್ಘಿನಂಜನಪದಂಸ್ವಯಮೇವಸಾಧಯಿತುಮಭಿಯಿಯಾಸುರಿವವಸುಧಾಧಿಪತಿಃಸ್ವಾಚಾರಮುಖೇನತಾನ್ಶಿಕ್ಷಯಿತುಂರಾಮಾದಿ ರೂಪೇಣಚತುರ್ದ್ಧಾವತಿತೀರ್ಷುರನ್ತರಾಽಮರಗಣೈಃಸದ್ರುಹಿಣೈರಭ್ಯರ್ಥಿತಃಸ್ವಾರಾಧಕಸ್ಯದಶರಥಸ್ಯಮನೋರಥಮಪಿಪೂರಯಿತುಂ ಚತುರ್ದ್ಧಾವತತಾರ।ತತ್ರರಾಮರೂಪೇಣಾವತೀರ್ಯರಾವಣಂನಿಹತ್ಯಪಿತೃವಚನಪರಿಪಾಲನಾದಿಸಾಮಾನ್ಯಧರ್ಮಮನ್ವತಿಷ್ಠತ್, ಲಕ್ಷ್ಮಣರೂಪೇಣರಾವಣಿಂನಿರಸ್ಯಭಗವಚ್ಛೇಷತ್ವರೂಪಂವಿಶೇಷಧರ್ಮಮ್, ಭರತರೂಪೇಣಗನ್ಧರ್ವಾನ್ನಿರ್ವಾಸ್ಯಭಗವತ್ಪಾರ–ತನ್ತ್ರ್ಯರೂಪಮ್, ಶತ್ರುಘ್ನರೂಪೇಣಲವಣಾಸುರಂಧ್ವಂಸಯಿತ್ವಾಭಾಗವತಶೇಷತ್ವಮ್।ತಾನಿಮಾನ್ಧರ್ಮಾನ್ತಾನೀಮಾನಿಚಾಪದಾನಾನಿತತ್ಕಾಲಮಾತ್ರಪರ್ಯವಸಿತಾನಿಭವಿಷ್ಯನ್ತೀತಿಮನ್ವಾನಃಸರ್ವಲೋಕಹಿತಪರಃಪಿತಾಮ ಹೋಭಗವಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಾರಾಮಚರಿತ್ರಪವಿತ್ರಿತಂಶತಕೋಟಿಪ್ರವಿಸ್ತರಂಪ್ರಬನ್ಧಂನಿರ್ಮಾಯತಂನಾರದಾದೀನಧ್ಯಾಪ್ಯಭೂಲೋಕೇಽಪಿಸನ್ತತರಾಮಮ ನ್ತ್ರಾನು- ಸನ್ಧಾನಸನ್ಧುಕ್ಷಿತಹೃದಯವಾಲ್ಮೀಕಿಮುಖೇನಸಙ್ಗ್ರಹೇಣಪ್ರವರ್ತ್ತಯಿತುಂನಾರದಂಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ।ತದುಕ್ತಂಮಾತ್ಸ್ಯೇ “ವಾಲ್ಮೀಕಿನಾಚಯತ್ಪ್ರೋಕ್ತಂರಾಮೋಪಾಖ್ಯಾನಮುತ್ತಮಮ್।ಬ್ರಹ್ಮಣಾಚೋದಿತಂತಚ್ಚಶತಕೋಟಿಪ್ರವಿಸ್ತರಮ್। ಆಹೃತ್ಯನಾರದೇನೈವವಾಲ್ಮೀಕಾಯನಿವೇದಿತಮ್।” ಇತಿ। […]
01 Sarga బాలకాణ్డః
।।।।।।శ్రీమద్వాల్మీకీయరామాయణమ్।।।।బాలకాణ్డః।।।।శ్రీసీతాలక్ష్మణహనుమత్సమేతశ్రీరామచన్ద్రపరబ్రహ్మణేనమః।।।।శ్లోకసహితవ్యాఖ్యానమ్।। శ్రీమతేరామానుజాయనమః।। ।। గొవిన్దరాజప్రణీతరామాయణ భూషణేతి టీకా ।। ఆచార్యంశఠకోపదేశికమథప్రాచార్యపారమ్పరీంశ్రీమల్లక్ష్మణయోగివర్య్యయమునావాస్తవ్యనాథాదికాన్।వాల్మీకింసహనారదేనమునినావాగ్దేవతావల్లభంసీతాలక్ష్మణవాయుసూనుసహితంశ్రీరామచన్ద్రంభజే।। 1 ।। శ్రీమత్యఞ్జనభూధరస్యశిఖరేశ్రీమారుతేఃసన్నిధావగ్రేవేఙ్కటనాయకస్యసదనద్వారేయతిక్ష్మాభృతః।నానాదేశసమాగతైర్బుధగణైరామాయణవ్యాక్రియాంవిస్తీర్ణాంరచయేతిసాదరమహంస్వప్నేऽస్మిసఞ్చోదితః।। 2 ।। క్వాహంమన్దమతిర్గభీరహృదయంరామాయణంతత్క్వచవ్యాఖ్యానేऽస్యపరిభ్రమన్నహమహోహాసాస్పదంధీమతామ్।కోభారోऽత్రమమస్వయంకులగురుఃకోదణ్డపాణిఃకృపాకూపారోరచయత్యదఃసపదిమజ్జిహ్వాగ్రసింహాసనః।। 3 ।। వైయర్థ్యంపునరుక్తతామనుచితారమ్భంవిరోధంమిథోऽసాధుత్వంచపదప్రబన్ధరచనావాక్యేషునిఃశేషయన్।స్వారస్యంచపదేపదేప్రకటయన్రామాయణస్యస్వయంవ్యాఖ్యామేషతనోతిసజ్జనముదేగోవిన్దరాజాహ్వయః|| 4 ।। పూర్వాచార్య్యకృతప్రబన్ధజలధేస్తాత్పర్యరత్నావలీర్గ్రాహంగ్రాహమహంశఠారిగురుణాసన్దర్శితేనాధ్వనా।అన్యవ్యాకృతిజాతరూపశకలైరాయోజ్యసజ్జీకృతైఃశ్రీరామాయణభూషణంవిరచయేపశ్యన్తునిర్మత్సరాః।। 5 ।। సుస్పష్టమష్టాదశకృత్యఏత్యశ్రీశైలపూర్ణాద్యతిశేఖరోऽయమ్।శుశ్రావరామాయణసమ్ప్రదాయంవక్ష్యేతమాచార్యపరమ్పరాత్తమ్ ।।6।। క్వచిత్పదార్థంక్వచిదన్వయార్థంక్వచిత్పదచ్ఛేదసమర్థనాని।క్వచిత్క్వచిద్గాఢనిగూఢభావంవక్ష్యేయథాపేక్షమవేక్షణీయమ్ ।। 7 ।। అవతారికా శ్రియఃపతిరవాప్తసమస్తకామఃసమస్తకల్యాణగుణాత్మకఃసర్వేశ్వరః “వైకుణ్ఠేతుపరేలోకేశ్రియాసార్ద్ధంజగత్పతిః। ఆస్తేవిష్ణురచిన్త్యాత్మాభక్తైర్భాగవతైఃసహ।।” ఇత్యుక్తరీత్యాశ్రీవైకుణ్ఠాఖ్యేదివ్యలోకేశ్రీమహామణిమణ్డపేశ్రీభూమినీలాభిఃసహరత్నసింహాసనమధ్యాసీనోనిత్యైర్ము క్తైశ్చనిరన్తరపరిచర్యమాణ- చరణనలినోऽపితద్వదేవస్వచరణయుగలపరిచరణార్హానపితద్ధీనాన్ప్రలయేప్రకృతివిలీనాన్మధూచ్ఛిష్ట- మగ్నహేమకణసదృక్షాన్క్షీణజ్ఞానాన్జీవానవలోక్య “ఏవంసంసృతిచక్రస్థేభ్రామ్యమాణేస్వకర్మభిః।జీవేదుఃఖాకులేవిష్ణోఃకృపాకాప్యుపజాయతే।।” ఇత్యుక్తరీత్యాదయమానమనాః “విచిత్రాదేహసమ్పత్తిరీశ్వరాయనివేదితుమ్।పూర్వమేవకృతాబ్రహ్మన్హస్తపాదాదిసంయుతా।।” ఇత్యుక్తప్రకారేణమహదాదిసృష్టిక్రమేణతేషాస్వచర -ణకమలసమాశ్రయణోచితానికరణకలేవరాణిదత్త్వానదీతరణాయదత్తైఃప్లవైర్నదీరయానుసారేణసాగరమవగాహ- మానేష్వివతేషుతైర్విషయాన్తరప్రవణేషుతేషాంసదసద్వివేచనాయ ‘శాసనాచ్ఛాస్త్రమ్’ ఇత్యుక్తరీత్యాస్వశాసనరూపంవేదాఖ్యంశాస్త్రంప్రవర్త్యాపితస్మిన్నప్రతిపత్తివిప్రతిపత్త్యన్యథాప్రతిపత్తిభిస్తైరనాదృతేస్వ శాసనాతిలఙ్ఘినంజనపదంస్వయమేవసాధయితుమభియియాసురివవసుధాధిపతిఃస్వాచారముఖేనతాన్శిక్షయితుంరామాది రూపేణచతుర్ద్ధావతితీర్షురన్తరాऽమరగణైఃసద్రుహిణైరభ్యర్థితఃస్వారాధకస్యదశరథస్యమనోరథమపిపూరయితుం చతుర్ద్ధావతతార।తత్రరామరూపేణావతీర్యరావణంనిహత్యపితృవచనపరిపాలనాదిసామాన్యధర్మమన్వతిష్ఠత్, లక్ష్మణరూపేణరావణింనిరస్యభగవచ్ఛేషత్వరూపంవిశేషధర్మమ్, భరతరూపేణగన్ధర్వాన్నిర్వాస్యభగవత్పార–తన్త్ర్యరూపమ్, శత్రుఘ్నరూపేణలవణాసురంధ్వంసయిత్వాభాగవతశేషత్వమ్।తానిమాన్ధర్మాన్తానీమానిచాపదానానితత్కాలమాత్రపర్యవసితానిభవిష్యన్తీతిమన్వానఃసర్వలోకహితపరఃపితామ హోభగవాన్బ్రహ్మారామచరిత్రపవిత్రితంశతకోటిప్రవిస్తరంప్రబన్ధంనిర్మాయతంనారదాదీనధ్యాప్యభూలోకేऽపిసన్తతరామమ న్త్రాను- సన్ధానసన్ధుక్షితహృదయవాల్మీకిముఖేనసఙ్గ్రహేణప్రవర్త్తయితుంనారదంప్రేషయామాస।తదుక్తంమాత్స్యే “వాల్మీకినాచయత్ప్రోక్తంరామోపాఖ్యానముత్తమమ్।బ్రహ్మణాచోదితంతచ్చశతకోటిప్రవిస్తరమ్। ఆహృత్యనారదేనైవవాల్మీకాయనివేదితమ్।” ఇతి। […]
01 Sarga பாலகாண்ட:
।।।।।।ஶ்ரீமத்வால்மீகீயராமாயணம்।।।।பாலகாண்ட:।।।।ஶ்ரீஸீதாலக்ஷ்மணஹநுமத்ஸமேதஶ்ரீராமசந்த்ரபரப்ரஹ்மணேநம:।।।।ஶ்லோகஸஹிதவ்யாக்யாநம்।। ஶ்ரீமதேராமாநுஜாயநம:।। ।। கொவிந்தராஜப்ரணீதராமாயண பூஷணேதி டீகா ।। ஆசார்யம்ஶடகோபதேஶிகமதப்ராசார்யபாரம்பரீம்ஶ்ரீமல்லக்ஷ்மணயோகிவர்ய்யயமுநாவாஸ்தவ்யநாதாதிகாந்।வால்மீகிம்ஸஹநாரதேநமுநிநாவாக்தேவதாவல்லபம்ஸீதாலக்ஷ்மணவாயுஸூநுஸஹிதம்ஶ்ரீராமசந்த்ரம்பஜே।। 1 ।। ஶ்ரீமத்யஞ்ஜநபூதரஸ்யஶிகரேஶ்ரீமாருதே:ஸந்நிதாவக்ரேவேங்கடநாயகஸ்யஸதநத்வாரேயதிக்ஷ்மாப்ருத:।நாநாதேஶஸமாகதைர்புதகணைராமாயணவ்யாக்ரியாம்விஸ்தீர்ணாம்ரசயேதிஸாதரமஹம்ஸ்வப்நேऽஸ்மிஸஞ்சோதித:।। 2 ।। க்வாஹம்மந்தமதிர்கபீரஹ்ருதயம்ராமாயணம்தத்க்வசவ்யாக்யாநேऽஸ்யபரிப்ரமந்நஹமஹோஹாஸாஸ்பதம்தீமதாம்।கோபாரோऽத்ரமமஸ்வயம்குலகுரு:கோதண்டபாணி:க்ருபாகூபாரோரசயத்யத:ஸபதிமஜ்ஜிஹ்வாக்ரஸிம்ஹாஸந:।। 3 ।। வையர்த்யம்புநருக்ததாமநுசிதாரம்பம்விரோதம்மிதோऽஸாதுத்வம்சபதப்ரபந்தரசநாவாக்யேஷுநி:ஶேஷயந்।ஸ்வாரஸ்யம்சபதேபதேப்ரகடயந்ராமாயணஸ்யஸ்வயம்வ்யாக்யாமேஷதநோதிஸஜ்ஜநமுதேகோவிந்தராஜாஹ்வய:|| 4 ।। பூர்வாசார்ய்யக்ருதப்ரபந்தஜலதேஸ்தாத்பர்யரத்நாவலீர்க்ராஹம்க்ராஹமஹம்ஶடாரிகுருணாஸந்தர்ஶிதேநாத்வநா।அந்யவ்யாக்ருதிஜாதரூபஶகலைராயோஜ்யஸஜ்ஜீக்ருதை:ஶ்ரீராமாயணபூஷணம்விரசயேபஶ்யந்துநிர்மத்ஸரா:।। 5 ।। ஸுஸ்பஷ்டமஷ்டாதஶக்ருத்யஏத்யஶ்ரீஶைலபூர்ணாத்யதிஶேகரோऽயம்।ஶுஶ்ராவராமாயணஸம்ப்ரதாயம்வக்ஷ்யேதமாசார்யபரம்பராத்தம் ।।6।। க்வசித்பதார்தம்க்வசிதந்வயார்தம்க்வசித்பதச்சேதஸமர்தநாநி।க்வசித்க்வசித்காடநிகூடபாவம்வக்ஷ்யேயதாபேக்ஷமவேக்ஷணீயம் ।। 7 ।। அவதாரிகா ஶ்ரிய:பதிரவாப்தஸமஸ்தகாம:ஸமஸ்தகல்யாணகுணாத்மக:ஸர்வேஶ்வர: “வைகுண்டேதுபரேலோகேஶ்ரியாஸார்த்தம்ஜகத்பதி:। ஆஸ்தேவிஷ்ணுரசிந்த்யாத்மாபக்தைர்பாகவதை:ஸஹ।।” இத்யுக்தரீத்யாஶ்ரீவைகுண்டாக்யேதிவ்யலோகேஶ்ரீமஹாமணிமண்டபேஶ்ரீபூமிநீலாபி:ஸஹரத்நஸிம்ஹாஸநமத்யாஸீநோநித்யைர்மு க்தைஶ்சநிரந்தரபரிசர்யமாண- சரணநலிநோऽபிதத்வதேவஸ்வசரணயுகலபரிசரணார்ஹாநபிதத்தீநாந்ப்ரலயேப்ரக்ருதிவிலீநாந்மதூச்சிஷ்ட- மக்நஹேமகணஸத்ருக்ஷாந்க்ஷீணஜ்ஞாநாந்ஜீவாநவலோக்ய “ஏவம்ஸம்ஸ்ருதிசக்ரஸ்தேப்ராம்யமாணேஸ்வகர்மபி:।ஜீவேது:காகுலேவிஷ்ணோ:க்ருபாகாப்யுபஜாயதே।।” இத்யுக்தரீத்யாதயமாநமநா: “விசித்ராதேஹஸம்பத்திரீஶ்வராயநிவேதிதும்।பூர்வமேவக்ருதாப்ரஹ்மந்ஹஸ்தபாதாதிஸம்யுதா।।” இத்யுக்தப்ரகாரேணமஹதாதிஸ்ருஷ்டிக்ரமேணதேஷாஸ்வசர -ணகமலஸமாஶ்ரயணோசிதாநிகரணகலேவராணிதத்த்வாநதீதரணாயதத்தை:ப்லவைர்நதீரயாநுஸாரேணஸாகரமவகாஹ- மாநேஷ்விவதேஷுதைர்விஷயாந்தரப்ரவணேஷுதேஷாம்ஸதஸத்விவேசநாய ‘ஶாஸநாச்சாஸ்த்ரம்’ இத்யுக்தரீத்யாஸ்வஶாஸநரூபம்வேதாக்யம்ஶாஸ்த்ரம்ப்ரவர்த்யாபிதஸ்மிந்நப்ரதிபத்திவிப்ரதிபத்த்யந்யதாப்ரதிபத்திபிஸ்தைரநாத்ருதேஸ்வ ஶாஸநாதிலங்கிநம்ஜநபதம்ஸ்வயமேவஸாதயிதுமபியியாஸுரிவவஸுதாதிபதி:ஸ்வாசாரமுகேநதாந்ஶிக்ஷயிதும்ராமாதி ரூபேணசதுர்த்தாவதிதீர்ஷுரந்தராऽமரகணை:ஸத்ருஹிணைரப்யர்தித:ஸ்வாராதகஸ்யதஶரதஸ்யமநோரதமபிபூரயிதும் சதுர்த்தாவததார।தத்ரராமரூபேணாவதீர்யராவணம்நிஹத்யபித்ருவசநபரிபாலநாதிஸாமாந்யதர்மமந்வதிஷ்டத், லக்ஷ்மணரூபேணராவணிம்நிரஸ்யபகவச்சேஷத்வரூபம்விஶேஷதர்மம், பரதரூபேணகந்தர்வாந்நிர்வாஸ்யபகவத்பார–தந்த்ர்யரூபம், ஶத்ருக்நரூபேணலவணாஸுரம்த்வம்ஸயித்வாபாகவதஶேஷத்வம்।தாநிமாந்தர்மாந்தாநீமாநிசாபதாநாநிதத்காலமாத்ரபர்யவஸிதாநிபவிஷ்யந்தீதிமந்வாந:ஸர்வலோகஹிதபர:பிதாம ஹோபகவாந்ப்ரஹ்மாராமசரித்ரபவித்ரிதம்ஶதகோடிப்ரவிஸ்தரம்ப்ரபந்தம்நிர்மாயதம்நாரதாதீநத்யாப்யபூலோகேऽபிஸந்ததராமம ந்த்ராநு- ஸந்தாநஸந்துக்ஷிதஹ்ருதயவால்மீகிமுகேநஸங்க்ரஹேணப்ரவர்த்தயிதும்நாரதம்ப்ரேஷயாமாஸ।ததுக்தம்மாத்ஸ்யே “வால்மீகிநாசயத்ப்ரோக்தம்ராமோபாக்யாநமுத்தமம்।ப்ரஹ்மணாசோதிதம்தச்சஶதகோடிப்ரவிஸ்தரம்। ஆஹ்ருத்யநாரதேநைவவால்மீகாயநிவேதிதம்।” இதி। […]
01 Sarga bālakāṇḍaḥ
……śrīmadvālmīkīyarāmāyaṇam….bālakāṇḍaḥ….śrīsītālakṣmaṇahanumatsamētaśrīrāmacandraparabrahmaṇēnamaḥ….ślōkasahitavyākhyānam.. śrīmatērāmānujāyanamaḥ.. .. govindarājapraṇītarāmāyaṇa bhūṣaṇēti ṭīkā .. ācāryaṃśaṭhakōpadēśikamathaprācāryapāramparīṃśrīmallakṣmaṇayōgivaryyayamunāvāstavyanāthādikān.vālmīkiṃsahanāradēnamunināvāgdēvatāvallabhaṃsītālakṣmaṇavāyusūnusahitaṃśrīrāmacandraṃbhajē.. 1 .. śrīmatyañjanabhūdharasyaśikharēśrīmārutēḥsannidhāvagrēvēṅkaṭanāyakasyasadanadvārēyatikṣmābhṛtaḥ.nānādēśasamāgatairbudhagaṇairāmāyaṇavyākriyāṃvistīrṇāṃracayētisādaramahaṃsvapnēäsmisañcōditaḥ.. 2 .. kvāhaṃmandamatirgabhīrahṛdayaṃrāmāyaṇaṃtatkvacavyākhyānēäsyaparibhramannahamahōhāsāspadaṃdhīmatām.kōbhārōätramamasvayaṃkulaguruḥkōdaṇḍapāṇiḥkṛpākūpārōracayatyadaḥsapadimajjihvāgrasiṃhāsanaḥ.. 3 .. vaiyarthyaṃpunaruktatāmanucitārambhaṃvirōdhaṃmithōäsādhutvaṃcapadaprabandharacanāvākyēṣuniḥśēṣayan.svārasyaṃcapadēpadēprakaṭayanrāmāyaṇasyasvayaṃvyākhyāmēṣatanōtisajjanamudēgōvindarājāhvayaḥ|| 4 .. pūrvācāryyakṛtaprabandhajaladhēstātparyaratnāvalīrgrāhaṃgrāhamahaṃśaṭhāriguruṇāsandarśitēnādhvanā.anyavyākṛtijātarūpaśakalairāyōjyasajjīkṛtaiḥśrīrāmāyaṇabhūṣaṇaṃviracayēpaśyantunirmatsarāḥ.. 5 .. suspaṣṭamaṣṭādaśakṛtyaētyaśrīśailapūrṇādyatiśēkharōäyam.śuśrāvarāmāyaṇasampradāyaṃvakṣyētamācāryaparamparāttam ..6.. kvacitpadārthaṃkvacidanvayārthaṃkvacitpadacchēdasamarthanāni.kvacitkvacidgāḍhanigūḍhabhāvaṃvakṣyēyathāpēkṣamavēkṣaṇīyam .. 7 .. avatārikā śriyaḥpatiravāptasamastakāmaḥsamastakalyāṇaguṇātmakaḥsarvēśvaraḥ “vaikuṇṭhētuparēlōkēśriyāsārddhaṃjagatpatiḥ. āstēviṣṇuracintyātmābhaktairbhāgavataiḥsaha..” ityuktarītyāśrīvaikuṇṭhākhyēdivyalōkēśrīmahāmaṇimaṇḍapēśrībhūminīlābhiḥsaharatnasiṃhāsanamadhyāsīnōnityairmu ktaiścanirantaraparicaryamāṇa- caraṇanalinōäpitadvadēvasvacaraṇayugalaparicaraṇārhānapitaddhīnānpralayēprakṛtivilīnānmadhūcchiṣṭa- magnahēmakaṇasadṛkṣānkṣīṇajñānānjīvānavalōkya “ēvaṃsaṃsṛticakrasthēbhrāmyamāṇēsvakarmabhiḥ.jīvēduḥkhākulēviṣṇōḥkṛpākāpyupajāyatē..” ityuktarītyādayamānamanāḥ “vicitrādēhasampattirīśvarāyanivēditum.pūrvamēvakṛtābrahmanhastapādādisaṃyutā..” ityuktaprakārēṇamahadādisṛṣṭikramēṇatēṣāsvacara -ṇakamalasamāśrayaṇōcitānikaraṇakalēvarāṇidattvānadītaraṇāyadattaiḥplavairnadīrayānusārēṇasāgaramavagāha- mānēṣvivatēṣutairviṣayāntarapravaṇēṣutēṣāṃsadasadvivēcanāya ‘śāsanācchāstram’ ityuktarītyāsvaśāsanarūpaṃvēdākhyaṃśāstraṃpravartyāpitasminnapratipattivipratipattyanyathāpratipattibhistairanādṛtēsva śāsanātilaṅghinaṃjanapadaṃsvayamēvasādhayitumabhiyiyāsurivavasudhādhipatiḥsvācāramukhēnatānśikṣayituṃrāmādi rūpēṇacaturddhāvatitīrṣurantarāämaragaṇaiḥsadruhiṇairabhyarthitaḥsvārādhakasyadaśarathasyamanōrathamapipūrayituṃ caturddhāvatatāra.tatrarāmarūpēṇāvatīryarāvaṇaṃnihatyapitṛvacanaparipālanādisāmānyadharmamanvatiṣṭhat, lakṣmaṇarūpēṇarāvaṇiṃnirasyabhagavacchēṣatvarūpaṃviśēṣadharmam, bharatarūpēṇagandharvānnirvāsyabhagavatpāra–tantryarūpam, śatrughnarūpēṇalavaṇāsuraṃdhvaṃsayitvābhāgavataśēṣatvam.tānimāndharmāntānīmānicāpadānānitatkālamātraparyavasitānibhaviṣyantītimanvānaḥsarvalōkahitaparaḥpitāma hōbhagavānbrahmārāmacaritrapavitritaṃśatakōṭipravistaraṃprabandhaṃnirmāyataṃnāradādīnadhyāpyabhūlōkēäpisantatarāmama ntrānu- sandhānasandhukṣitahṛdayavālmīkimukhēnasaṅgrahēṇapravarttayituṃnāradaṃprēṣayāmāsa.taduktaṃmātsyē “vālmīkinācayatprōktaṃrāmōpākhyānamuttamam.brahmaṇācōditaṃtaccaśatakōṭipravistaram. āhṛtyanāradēnaivavālmīkāyanivēditam.” iti. […]
సమన్వయాధికరణమ్
(సాఫల్యరూపతాత్పర్యలిఙ్గసమర్థనపరమ్) శ్రీశారీరికమీమాంసాభాష్యే సమన్వయాధికరణమ్||౪|| (అధికరణార్థః – బ్రహ్మణః స్వతః పురుషార్థతయా అన్వయః) (అవాన్తరసఙ్గతిః) యద్యపి ప్రమాణాన్తరాగోచరం బ్రహ్మ తథాపి ప్రవృత్తినివృత్తిపరత్వాభావేన సిద్ధరూపం బ్రహ్మ న శాస్త్రం ప్రతిపాదయతీత్యాశఙ్క్యాహ- ౪. తత్తు సమన్వయాత్ || ౧-౧-౪ || (సూత్రవ్యాఖ్యానమ్) ప్రసక్తాశఙ్కానివృత్త్యర్థస్తు శబ్ద:। తత్ శాస్త్రప్రమాణకత్వం బ్రహ్మణస్సమ్భవత్యేవ। కుత:? సమన్వయాత్ – పరమపురుషార్థతయాऽన్వయస్సమన్వయ:, పరమపురుషార్థభూతస్యైవ బ్రహ్మణోऽభిధేయతయాऽన్వయాత్|| (సమన్వయోపపాదనమ్) ఏవమివ సమన్వితో హ్యౌపినషద: పదసముదాయ: – యతో వా ఇమాని భూతాని జాయన్తే (తై.భృ.౧), సదేవ సోమ్యేదమగ్ర ఆసీదేకమేవాద్వితీయమ్। తదైక్షత బహు […]
