सुभाषितनीवी नीतिमत्पद्धतिः
श्रीमद्वेदान्तदेशिकविरचिता सुभाषितनीवी सुभाषितनीवी नीतिमत्पद्धतिः विक्रमाक्रान्तभुवने समे षाड्गुण्यशालिनि । भजति स्थिरतां लक्ष्मीः कस्मिंश्चित् पुरुषोत्तमे ।। 9.1 ।। पार्थिवानां पदार्थानां स्वभूत्या चक्रवर्तिनाम् । सूचयत्यचिरात् भेदं छिद्रेण महतान्वयः ।। 9.2 ।। सदसन्तौ विचिन्वानः समवर्ती शमप्रदः । अपि दण्डधरो नित्यं लोकपालः सदक्षिणः ।। 9.3 ।। यमेनोपक्रमे जानन् विश्वाधीशं व्यवस्थितम् । सामादिषु च तत्त्वज्ञः सनकस्सिद्धिम् अर्हति ।। 9.4 ।। अङ्गयुक्तः […]
सुभाषितनीवी सदाश्रितपद्धतिः
श्रीमद्वेदान्तदेशिकविरचिता सुभाषितनीवी सुभाषितनीवी सदाश्रितपद्धतिः सुवृत्तस्यावदातस्य कलापूर्णस्य सत्पतेः । क्षणलेशग्रहेऽपि स्यादतीर्थस्यापि तीर्थता ।। 8.1 ।। प्रतिपत्प्राप्तितः प्रागप्यपातार्ह पदाश्रितः । राजा तदितरो वापि नोपरागेण गृह्यते ।। 8.2 ।। विषमो गुणभेदेन विकारान् जनयन् क्रमात् । समये महतां योगादहङ्कारः प्रतीयते ।। 8.3 ।। स्वदृष्टि प्रतिघातोऽपि स्वच्छे क्वचन शोभनः । तत्र ह्यभिमुखः स्वात्मा झटित्येव प्रकाशते ।। 8.4 ।। शिक्षके हरिताकारो […]
सुभाषितनीवी सच्चित्तपद्धतिः
श्रीमद्वेदान्तदेशिकविरचिता सुभाषितनीवी सुभाषितनीवी सच्चित्तपद्धतिः पुंसः कस्यचिदास्थाने द्विजेन्द्रस्सूरिसेविते । गुणवत्पक्षपातेऽपि मध्ये तिष्ठति मानभृत् ।। 7.1 ।। देशकालविशेषेण विषमत्वं समत्ववत् । निशादिवसयोः दृष्टम् अहोरात्रस्य न क्वचित् ।। 7.2 ।। चकोरस्य दरं देवश्चक्रवाकस्य चादरम् । विवस्वान्नाभिसन्धत्ते विश्वमेतत् प्रकाशयन् ।। 7.3 ।। प्रतिग्राहति जीमूते प्रत्यर्पयति वा स्वयम् । अपूरणमपाम्पत्युः पूरणं च न लक्ष्यते ।। 7.4 ।। छिद्रं जनयतां तीक्ष्णैः […]
सुभाषितनीवी महापुरुषपद्धतिः
श्रीमद्वेदान्तदेशिकविरचिता सुभाषितनीवी सुभाषितनीवी महापुरुषपद्धतिः सतामेव खपुष्पत्वं येषां यत्सदसत्वयोः । न जातु तस्य तत्ताभ्यामिति तेषां स विश्वदृक् ।। 6.1 ।। सन्नियोगेन शिष्टानां वर्णादीनां स्वसूत्रतः । प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च न भिन्द्यात् साधु शब्दवित् ।। 6.2 ।। मुक्तानुगुणवृत्तानां भजतां पावनीं गतिम् । नित्यं विष्णुपदे वृत्तिस्तारकाणां सितात्मनाम् ।। 6.3 ।। धर्मसेतुनिविष्टानाम् अचलानां गरीयसाम् । दक्षिणोत्तरवृत्तीनां दृष्टिः पापनिवर्तिनी ।। […]
सुभाषितनीवी असेव्यपद्धतिः
श्रीमद्वेदान्तदेशिकविरचिता सुभाषितनीवी सुभाषितनीवी असेव्यपद्धतिः कठिनः कृशमूलश्च दुर्लभो दक्षिणेतरः । कश्चित् कल्याणगोत्रेऽपि मनुष्यैर्नोपजीव्यते ।। 5.1 ।। दुष्टपङ्कः प्रतिपदं स्यात् अल्परस संस्थितिः । काले घनरसैर्योगेऽप्यसेव्यो जीवनार्थिभिः ।। 5.2 ।। स्वतस्सत्त्वविहीनानां सत्तयेवापराध्यताम् । कथं कारं प्रतीकारः कल्पकोटिशतैरपि ।। 5.3 ।। अपि सन्तापशमनाः शुद्धाः सुरभिशीतलाः । भजङ्गसङ्गाज्जायन्ते भीषणाश्चन्दनद्रुमाः ।। 5.4 ।। नीचानुसरणान्मन्ये निसर्गपरिशुद्धयोः । गतिः कुटिलतां याति गङ्गायमुनयोरपि ।। […]
सुभाषितनीवी दुर्वृत्तपद्धतिः
श्रीमद्वेदान्तदेशिकविरचिता सुभाषितनीवी सुभाषितनीवी दुर्वृत्तपद्धतिः गुणजालप्रकर्षेऽपि धीवरत्वेऽपि जन्मतः । सर्वतीर्थोऽवगाहेऽपि नीचवृत्तिर्न शस्यते ।। 4.1 ।। द्वजराजाङ्क संस्थोऽपि सन्मार्गाकारवानपि । विशुद्धिरहीतः कश्चिन्न विन्दत्यकलङ्कताम् ।। 4.2 ।। अवक्रस्तारकाधीशः परिपूर्ण् प्रियोदयः । प्राचीं दिशमतिक्रमय पतनं प्रतिपद्यते ।। 4.3 ।। पततां हन्त केषाञ्चित् भजते मलिनात्मनाम् । विशुद्धवर्णयोगोऽपि विपरीत निमित्तताम् ।। 4.4 ।। पतनानन्तरं कृच्छ्रात् प्ररूढः शुद्धिमानपि । द्विजः सञ्छाद्यते नित्यमधरेणापि […]
सुभाषितनीवी दुर्जनपद्धतिः
श्रीमद्वेदान्तदेशिकविरचिता सुभाषितनीवी सुभाषितनीवी दुर्जनपद्धतिः परचित्तैकनिरताः पुत्रादिष्वप्यसङ्गिनः । योगिनामनुकुर्वन्ति विशृङ्खलधियः खलाः ।। 3.1 ।। आत्मार्थं युक्तचित्तानां मित्रमण्डलभेदिनाम् । अतिलङ्घितलोकानां न बन्धः केनचित् क्वचित् ।। 3.2 ।। स्नेहश्शैत्यं प्रसादश्च कोशत्यागश्च जायते । आसन्न परपीडार्थं निस्त्रिंशस्यासितात्मनः ।। 3.3 ।। जनित्वापि महावंशे निम्नगा वक्रचेष्टिताः । वैपरीत्यं वितन्वन्ति समेषु विषमेषु च ।। 3.4 ।। उत्पथादुन्नताः केचित् बहुभङ्गभ्रमाकुलाः । तटस्थानपि निघ्नन्ति […]
सुभाषितनीवी दृप्तपद्धतिः
श्रीमद्वेदान्तदेशिकविरचिता सुभाषितनीवी सुभाषितनीवी दृप्तपद्धतिः तदेव गृह्यतां नाम छागमण्डूकरासभैः । तिसृणां तावता हन्त मूर्तीनां किमिहागतम् ।। 2.1 ।। अण्डजाः पुण्डरीकेषु समुद्रेषु जनार्दनाः । नीलकण्ठाश्च शैलेषु निवसन्तु नते न ते ।। 2.2 ।। कामं लिखतु संस्थानं कश्चिद्रूपं च भास्वतः । अभित्ति विहितालम्बमालोकं विलिखेत् कथम् ।। 2.3 ।। अपि सत्पथनिष्ठानाम् आशाः पूरयतामपि । अगस्त्यवृत्तिर्मेघानां हन्त मालिन्यकारणम् ।। 2.4 […]
सुभाषितनीवी अनिपुणपद्धतिः
श्रीमद्वेदान्तदेशिकविरचिता सुभाषितनीवी सुभाषितनीवी अनिपुणपद्धतिः प्रथमसुजनाय पुंसे मह्यमपि प्रथमदुर्जनाय नमः । सर्वं हतः कृतं यौ सकृदुपकारापकाराभ्याम् ।। 1.1 ।। प्रमिति परिष्कृति मुद्रा सहृदयहृदयैस्समर्पिता कविभिः । भवति सुभाषितनीवी परगुणचोरैरहार्यार्था ।। 1.2 ।। पश्यति परेषु दोषान् असतोऽपि जनस्सतोऽपि नैव गुणान् । विपरीतमिदं स्वस्मिन् महिमा मोहाञ्जनस्यैषः ।। 1.3 ।। यत्र पयः प्रभृति स्वं भुक्त्वा सत्यानुषक्तधीश्चोरः । पशुवृत्तिगणे तस्मिन्नपि नाम […]
आगमप्रामाण्यम् Part 3
श्रीभाष्यकाराणां परमगुरुणा श्रीयामुनाचार्यस्वामिना प्रणीतम् । आगमप्रामाण्यम् । (Part 3) (श्रीपञ्चरात्रतन्त्रप्रामाण्यव्यवस्थापनपरम्) अपि च । किं चेदं वेदबाह्यत्वं का वा स्यात्तद्गृहीतता । किमङ्ग वेदादन्यत्व वेदबाह्यत्वमुच्यते ॥ तन्निषिद्धार्थकारित्वमाहो तद्द्वेषशीलता । तथा । गृहीतत्वमधीतत्वं ज्ञातत्वं वा विचार्यताम् । क्रियमाणर्थता वा स्याद्धेतुः सर्वत्र दुष्यति ॥ तत्र तावद् । यदि वेदाद्विभिन्नत्वं बाह्यत्वं साऽप्यधीतता । वेदादन्यैस्त्रिभिर्वर्णैरधीतं वैदिकं वचः । प्रमाणमित्यनैकान्त्यं हेतोस्तत्र प्रसज्यते […]
