Category: Publications

अधिकरणसारावली सहकार्यन्तराधिकरणम्

अधिकरणसारावली सहकार्यन्तराधिकरणम् 3.4.26   मन्तव्यत्वे श्रुते सत्यथ मुनिरिति वागस्तु तस्यानुवादः कश्चिन्न ह्यत्र दृष्टो विधिरिति पुरः पण्डितत्वस्य लब्धेः । ऊहापोहार्हता हि श्रवणमननतोऽनन्तरं पण्डितत्वं मौनख्यातिः प्रकृष्टे मनन इति विभौ धारणाद्युक्तिरेषा ।।

अधिकरणसारावली स्वाम्यधिकरणम्

अधिकरणसारावली स्वाम्यधिकरणम् 3.4.25    उद्गीथादावुपास्तिर्भवति हि फलिना यज्वनैवात्र शक्या तस्मात्तत्कर्तृकासाविति यदि न परिक्रीतकर्माश्रयत्वात् । ऋत्विक्साध्या यथान्ये गुणफलविधयोऽनूद्यते चैवमेषा शक्यत्वं नह्युपाधिर्विधिबलनियतेस्स्वामिभृत्यक्रमेण ।।

अधिकरणसारावली तद्भूताधिकरणम्

अधिकरणसारावली तद्भूताधिकरणम् 3.4.24    ब्रह्मांशत्वे समाने गुणविषमतया शुद्ध्यशुद्धिस्वभावैः देहैर्योगादनुज्ञापरिहरणमपि प्रेक्षणस्पर्शनादेः । इत्येवं सूत्रितं प्राक् पुनरिह विविधालेपकक्षोभशान्त्यै सम्यग्ज्ञातात्मनोऽपि स्वतनुसमुचिताचारतः प्रत्यबोधि ।।

अधिकरणसारावली विधुराधिकरणम्

अधिकरणसारावली विधुराधिकरणम् 3.4.20    दारालाभे विरक्तेर्म्रदिमनि च भवेदन्तरेणाश्रमान् यः तस्मिन्निश्शेषधर्मत्यजि भवतु कथं ब्रह्मविद्येति चेन्न । सामान्यैर्वर्णधर्मैर्गुणनियतियुतैस्सा हि तत्रापि साङ्गा भीष्मादौ दृष्टमेतद् भवति तु वृषले गत्यभावादभावः ।। 3.4.21    आरूढो नैष्ठिकादित्रयमथ पतितस्तत्परावर्तनाद्यः तत्रापि ब्रह्मविद्या भवतु सहकृता तद्दशार्हैस्स्वधर्मैः । मैवं यद्यप्यभीच्छन्त्युपपतनमिदं शोधकञ्चास्त्यनेकं सर्वार्हं कीर्तनाद्यं तदपि तदुचितो नैष तादृङ्निषेधात् ।। 3.4.22    प्रायश्चित्तं वदन्ति ह्युपपतनमहापातयोर्ब्रह्मयोगं प्राप्ते पाते प्रमादाद् […]

अधिकरणसारावली विहितत्वाधिकरणम्

अधिकरणसारावली विहितत्वाधिकरणम् 3.4.19    वर्णादेः कर्मणां हि श्रुतिभिरभिदधे ब्रह्मविद्याङ्गभावः तस्मादब्रह्मनिष्ठे तदननुसरणात्स्वैरितैवास्तु मैवम् । नित्यत्वस्यापि सिद्धेस्तदुचितविनियुक्त्यन्यभावानुसारात् तन्त्रं काम्याग्निहोत्रादिवदिह परविन्नित्यवर्गेऽपि योज्यम् ।।

अधिकरणसारावली सर्वान्नानुमत्यधिकरणम्

अधिकरणसारावली सर्वान्नानुमत्यधिकरणम् 3.4.18    आहारस्य व्यवस्था न भवति वचनात्प्राणविद्याधिकर्तुः सामान्यस्थो निषेधो बलवति हि विधौ संकुचेदित्ययुक्तम् । अङ्गत्वेनाविधेस्स्यादनुमतिवचनं प्राणभङ्गप्रसङ्गे पश्यैतत्प्राणनिष्ठादधिकमहिमनि ब्रह्मनिष्ठे ह्युषस्तौ ।।

अधिकरणसारावली शमदमाद्यधिकरणम्

अधिकरणसारावली शमदमाद्यधिकरणम् 3.4.16    यज्ञादिव्यापृतत्वादनिभृतकरणे सर्वकालं गृहस्थे शान्त्यादीनामयोगात्तदितरविषयास्ते गुणा इत्ययुक्तम् । प्रव्रज्यादिस्थितानामपि तदुपधिकानेकधर्मप्रवृत्तेः तत्सर्वं सह्यते चेत्सह तदपि फलाद्युज्झनञ्चात्र तुल्यम् ।। 3.4.17    प्रज्ञातस्वापराधाः प्रभुमनुतपने लोकसिद्धैरुपायैः आत्मार्हैरर्चयन्तः क्रमशमितरुषस्तस्य सेवां लभन्ते । इत्थं नश्शास्त्रसिद्धैरिदमनिदमिति स्वाधिकारैर्विभक्तै- निष्प्रत्यूहः प्रसादो निरुपधिसुहृदश्श्रीधरस्स्याधिगम्यः ।।

अधिकरणसारावली सर्वापेक्षाधिकरणम्

अधिकरणसारावली सर्वापेक्षाधिकरणम् 3.4.13    त्यक्ते यज्ञादिधर्मे परभजनविधेरूर्ध्वरेतस्सु दृष्ट्या विद्या तेनानपेक्षा गृहवति च भवेदित्यनालोचितोक्तिः । यज्ञेनेत्यादिकाभिश्श्रुतिभिरवगता ह्यस्य सा तत्प्रसाध्या जिज्ञासार्थत्ववादो जिगमिषति पदेत्यादिनीत्या निवर्त्यः ।। 3.4.14    नन्विच्छार्थत्वहानिर्जिगमिषति पदेत्यादिके गत्यभावात् श्रुत्युक्तेऽस्मिंस्तथा नेत्यसदिह च यतो गत्यभावस्समानः । इच्छा स्याद्धीविशेषात्तदनुपजनने कर्मभिस्सा न साध्या जिज्ञासां प्राप्तुमिच्छोर्न च न भवति तज्ज्ञानमिष्टं पुरैव ।। 3.4.15    नन्वत्रेच्छानुवृत्तिं प्रति विहितमिदं कर्म योज्यम् ततः […]

अधिकरणसारावली अग्नीन्धनाद्यधिकरणम्

अधिकरणसारावली अग्नीन्धनाद्यधिकरणम् 3.4.12    यज्ञादेरङ्गभावाच्च तदनधिकृतेष्वङ्गिनोऽधिक्रिया स्यात् विद्यैवं नोर्ध्वरेतस्स्विति न बहुविधस्वाश्रमार्हाङ्गतोक्तेः । विद्यायोगश्चतुर्णां विधिरपि हि समश्श्रूयते स्मर्यते च प्रायेणौचित्यभूम्ना मुनिभिरभहितं क्वापि मोक्षाश्रमत्वम् ।।

अधिकरणसारावली पारिप्लवाधिकरणम्

अधिकरणसारावली पारिप्लवाधिकरणम् 3.4.11    विद्यास्वाख्यानभेदा विधिमहिमहृतास्सन्तु पारिप्लवार्थाः न स्युर्विद्याविधानैः प्रकरणपठितैरेकवाक्यत्वदृष्टेः । मन्वाद्याख्यानमात्रं भवति च कथितं तत्र पारिप्लवार्थं तेनाकाङ्क्षानिवृत्तौ न तदधिकपराख्यानतादर्थ्यक्लृप्तिः ।।