Category: Publications

भीष्मपर्वम् अध्यायः 93-105

श्रीमहाभारतम् ||६ भीष्मपर्वम् || 093-अध्यायः नवमयुद्धदिवसः सञ्जय उवाच|| ततो दुर्योधनो राजा शकुनिश्चापि सौबलः | दुःशासनश्च पुत्रस्ते सूतपुत्रश्च दुर्जयः ||१|| समागम्य महाराज मन्त्रं चक्रूर्विवक्षितम् | कथं पाण्डुसुता युद्धे जेतव्याः सगणा इति ||२|| ततो दुर्योधनो राजा सर्वांस्तानाह मन्त्रिणः | सूतपुत्रं समाभाष्य सौबलं च महाबलम् ||३|| द्रोणो भीष्मः कृपः शल्यः सौमदत्तिश्च संयुगे | न पार्थान्प्रतिबाधन्ते न जाने तत्र […]

भीष्मपर्वम् अध्यायः 72-92

श्रीमहाभारतम् ||६ भीष्मपर्वम् || 072-अध्यायः धृतराष्ट्र उवाच|| एवं बहुगुणं सैन्यमेवं बहुविधं परम् | व्यूढमेवं यथाशास्त्रममोघं चैव सञ्जय ||१|| पुष्टमस्माकमत्यन्तमभिकामं च नः सदा | प्रह्वमव्यसनोपेतं पुरस्ताद्दृष्टविक्रमम् ||२|| नातिवृद्धमबालं च न कृशं न च पीवरम् | लघुवृत्तायतप्रायं सारगात्रमनामयम् ||३|| आत्तसंनाहशस्त्रं च बहुशस्त्रपरिग्रहम् | असियुद्धे नियुद्धे च गदायुद्धे च कोविदम् ||४|| प्रासर्ष्टितोमरेष्वाजौ परिघेष्वायसेषु च | भिण्डिपालेषु शक्तीषु मुसलेषु […]

भीष्मपर्वम् अध्यायः 50-71

श्रीमहाभारतम् ||६ भीष्मपर्वम् || 050-अध्यायः धृतराष्ट्र उवाच|| तथा प्रतिसमादिष्टः कलिङ्गो वाहिनीपतिः | कथमद्भुतकर्माणं भीमसेनं महाबलम् ||१|| चरन्तं गदया वीरं दण्डपाणिमिवान्तकम् | योधयामास समरे कलिङ्गः सह सेनया ||२|| सञ्जय उवाच|| पुत्रेण तव राजेन्द्र स तथोक्तो महाबलः | महत्या सेनया गुप्तः प्रायाद्भीमरथं प्रति ||३|| तामापतन्तीं सहसा कलिङ्गानां महाचमूम् | रथनागाश्वकलिलां प्रगृहीतमहायुधाम् ||४|| भीमसेनः कलिङ्गानामार्छद्भारत वाहिनीम् | केतुमन्तं […]

भीष्मपर्वम् अध्यायः 28-49

श्रीमहाभारतम् ||६ भीष्मपर्वम् || 028-अध्यायः श्रीभगवानुवाच|| अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः | स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ||१|| यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव | न ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन ||२|| आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते | योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते ||३|| यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते | सर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ||४|| उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् […]

भीष्मपर्वम् अध्यायः 01-27

श्रीः श्रीमहाभारतम् ||६ भीष्मपर्वम् || 001-अध्यायः-जम्बूखण्डविनिर्माणपर्व जनमेजय उवाच|| कथं युयुधिरे वीराः कुरुपाण्डवसोमकाः | पार्थिवाश्च महाभागा नानादेशसमागताः ||१|| वैशम्पायन उवाच|| यथा युयुधिरे वीराः कुरुपाण्डवसोमकाः | कुरुक्षेत्रे तपःक्षेत्रे शृणु तत्पृथिवीपते ||२|| अवतीर्य कुरुक्षेत्रं पाण्डवाः सहसोमकाः | कौरवानभ्यवर्तन्त जिगीषन्तो महाबलाः ||३|| वेदाध्ययनसम्पन्नाः सर्वे युद्धाभिनन्दिनः | आशंसन्तो जयं युद्धे वधं वाभिमुखा रणे ||४|| अभियाय च दुर्धर्षां धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम् | […]

उद्योगपर्वम् अध्यायः168-197

श्रीमहाभारतम् ||५ उद्योगपर्वम् || 168-अध्यायः भीष्म उवाच|| पाञ्चालराजस्य सुतो राजन्परपुरञ्जयः | शिखण्डी रथमुख्यो मे मतः पार्थस्य भारत ||१|| एष योत्स्यति सङ्ग्रामे नाशयन्पूर्वसंस्थितिम् | परं यशो विप्रथयंस्तव सेनासु भारत ||२|| एतस्य बहुलाः सेनाः पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः | तेनासौ रथवंशेन महत्कर्म करिष्यति ||३|| धृष्टद्युम्नश्च सेनानीः सर्वसेनासु भारत | मतो मेऽतिरथो राजन्द्रोणशिष्यो महारथः ||४|| एष योत्स्यति सङ्ग्रामे सूदयन्वै परान्रणे […]

उद्योगपर्वम् अध्यायः146-167

श्रीमहाभारतम् ||५ उद्योगपर्वम् || 146-अध्यायः वासुदेव उवाच|| भीष्मेणोक्ते ततो द्रोणो दुर्योधनमभाषत | मध्ये नृपाणां भद्रं ते वचनं वचनक्षमः ||१|| प्रातीपः शन्तनुस्तात कुलस्यार्थे यथोत्थितः | तथा देवव्रतो भीष्मः कुलस्यार्थे स्थितोऽभवत् ||२|| ततः पाण्डुर्नरपतिः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः | राजा कुरूणां धर्मात्मा सुव्रतः सुसमाहितः ||३|| ज्येष्ठाय राज्यमददाद्धृतराष्ट्राय धीमते | यवीयसस्तथा क्षत्तुः कुरुवंशविवर्धनः ||४|| ततः सिंहासने राजन्स्थापयित्वैनमच्युतम् | वनं जगाम […]

उद्योगपर्वम् अध्यायः116-145

श्रीमहाभारतम् ||५ उद्योगपर्वम् || 116-अध्यायः नारद उवाच|| तथैव सा श्रियं त्यक्त्वा कन्या भूत्वा यशस्विनी | माधवी गालवं विप्रमन्वयात्सत्यसङ्गरा ||१|| गालवो विमृशन्नेव स्वकार्यगतमानसः | जगाम भोजनगरं द्रष्टुमौशीनरं नृपम् ||२|| तमुवाचाथ गत्वा स नृपतिं सत्यविक्रमम् | इयं कन्या सुतौ द्वौ ते जनयिष्यति पार्थिवौ ||३|| अस्यां भवानवाप्तार्थो भविता प्रेत्य चेह च | सोमार्कप्रतिसङ्काशौ जनयित्वा सुतौ नृप ||४|| शुल्कं […]

उद्योगपर्वम् अध्यायः 83-115

श्रीमहाभारतम् ||५ उद्योगपर्वम् || 083-अध्यायः वैशम्पायन उवाच|| तथा दूतैः समाज्ञाय आयान्तं मधुसूदनम् | धृतराष्ट्रोऽब्रवीद्भीष्ममर्चयित्वा महाभुजम् ||१|| द्रोणं च सञ्जयं चैव विदुरं च महामतिम् | दुर्योधनं च सामात्यं हृष्टरोमाब्रवीदिदम् ||२|| अद्भुतं महदाश्चर्यं श्रूयते कुरुनन्दन | स्त्रियो बालाश्च वृद्धाश्च कथयन्ति गृहे गृहे ||३|| सत्कृत्याचक्षते चान्ये तथैवान्ये समागताः | पृथग्वादाश्च वर्तन्ते चत्वरेषु सभासु च ||४|| उपयास्यति दाशार्हः पाण्डवार्थे […]

उद्योगपर्वम् अध्यायः 51-82

श्रीमहाभारतम् ||५ उद्योगपर्वम् || 051-अध्यायः धृतराष्ट्र उवाच|| यस्य वै नानृता वाचः प्रवृत्ता अनुशुश्रुमः | त्रैलोक्यमपि तस्य स्याद्योद्धा यस्य धनञ्जयः ||१|| तस्यैव च न पश्यामि युधि गाण्डीवधन्वनः | अनिशं चिन्तयानोऽपि यः प्रतीयाद्रथेन तम् ||२|| अस्यतः कर्णिनालीकान्मार्गणान्हृदयच्छिदः | प्रत्येता न समः कश्चिद्युधि गाण्डीवधन्वनः ||३|| द्रोणकर्णौ प्रतीयातां यदि वीरौ नरर्षभौ | माहात्म्यात्संशयो लोके न त्वस्ति विजयो मम ||४|| […]