Category: Publications

उद्योगपर्वम् अध्यायः 33-50

श्रीमहाभारतम् ||५ उद्योगपर्वम् || 033-अध्यायः-प्रजागरपर्व वैशम्पायन उवाच|| द्वाःस्थं प्राह महाप्राज्ञो धृतराष्ट्रो महीपतिः | विदुरं द्रष्टुमिच्छामि तमिहानय माचिरम् ||१|| प्रहितो धृतराष्ट्रेण दूतः क्षत्तारमब्रवीत् | ईश्वरस्त्वां महाराजो महाप्राज्ञ दिदृक्षति ||२|| एवमुक्तस्तु विदुरः प्राप्य राजनिवेशनम् | अब्रवीद्धृतराष्ट्राय द्वाःस्थ मां प्रतिवेदय ||३|| द्वाःस्थ उवाच|| विदुरोऽयमनुप्राप्तो राजेन्द्र तव शासनात् | द्रष्टुमिच्छति ते पादौ किं करोतु प्रशाधि माम् ||४|| धृतराष्ट्र उवाच|| […]

उद्योगपर्वम् अध्यायः 01-32

श्रीः श्रीमहाभारतम् ||५ उद्योगपर्वम् || 001-अध्यायः वैशम्पायन उवाच|| कृत्वा विवाहं तु कुरुप्रवीरा; स्तदाभिमन्योर्मुदितस्वपक्षाः | विश्रम्य चत्वार्युषसः प्रतीताः; सभां विराटस्य ततोऽभिजग्मुः ||१|| सभा तु सा मत्स्यपतेः समृद्धा; मणिप्रवेकोत्तमरत्नचित्रा | न्यस्तासना माल्यवती सुगन्धा; तामभ्ययुस्ते नरराजवर्याः ||२|| अथासनान्याविशतां पुरस्ता; दुभौ विराटद्रुपदौ नरेन्द्रौ | वृद्धश्च मान्यः पृथिवीपतीनां; पितामहो रामजनार्दनाभ्याम् ||३|| पाञ्चालराजस्य समीपतस्तु; शिनिप्रवीरः सहरौहिणेयः | मत्स्यस्य राज्ञस्तु सुसंनिकृष्टौ; जनार्दनश्चैव […]

आरण्यकपर्वम् अध्यायः 276-299

श्रीमहाभारतम्  ||३ आरण्यकपर्वम् || 276-अध्यायः मार्कण्डेय उवाच|| एवमेतन्महाबाहो रामेणामिततेजसा | प्राप्तं व्यसनमत्युग्रं वनवासकृतं पुरा ||१|| मा शुचः पुरुषव्याघ्र क्षत्रियोऽसि परन्तप | बाहुवीर्याश्रये मार्गे वर्तसे दीप्तनिर्णये ||२|| न हि ते वृजिनं किञ्चिद्दृश्यते परमण्वपि | अस्मिन्मार्गे विषीदेयुः सेन्द्रा अपि सुरासुराः ||३|| संहत्य निहतो वृत्रो मरुद्भिर्वज्रपाणिना | नमुचिश्चैव दुर्धर्षो दीर्घजिह्वा च राक्षसी ||४|| सहायवति सर्वार्थाः सन्तिष्ठन्तीह सर्वशः | […]

आरण्यकपर्वम् अध्यायः 248-275

श्रीमहाभारतम्  ||३ आरण्यकपर्वम् || 248-अध्यायः-द्रौपदीहरणपर्व वैशम्पायन उवाच|| तस्मिन्बहुमृगेऽरण्ये रममाणा महारथाः | काम्यके भरतश्रेष्ठा विजह्रुस्ते यथामराः ||१|| प्रेक्षमाणा बहुविधान्वनोद्देशान्समन्ततः | यथर्तुकालरम्याश्च वनराजीः सुपुष्पिताः ||२|| पाण्डवा मृगयाशीलाश्चरन्तस्तन्महावनम् | विजह्रुरिन्द्रप्रतिमाः कञ्चित्कालमरिंदमाः ||३|| ततस्ते यौगपद्येन ययुः सर्वे चतुर्दिशम् | मृगयां पुरुषव्याघ्रा ब्राह्मणार्थे परन्तपाः ||४|| द्रौपदीमाश्रमे न्यस्य तृणबिन्दोरनुज्ञया | महर्षेर्दीप्ततपसो धौम्यस्य च पुरोधसः ||५|| ततस्तु राजा सिन्धूनां वार्द्धक्षत्रिर्महायशाः | विवाहकामः […]

आरण्यकपर्वम् अध्यायः 219-247

श्रीमहाभारतम्  ||३ आरण्यकपर्वम् || 219-अध्यायः मार्कण्डेय उवाच|| श्रिया जुष्टं महासेनं देवसेनापतिं कृतम् | सप्तर्षिपत्न्यः षड्देव्यस्तत्सकाशमथागमन् ||१|| ऋषिभिः सम्परित्यक्ता धर्मयुक्ता महाव्रताः | द्रुतमागम्य चोचुस्ता देवसेनापतिं प्रभुम् ||२|| वयं पुत्र परित्यक्ता भर्तृभिर्देवसंमितैः | अकारणाद्रुषा तात पुण्यस्थानात्परिच्युताः ||३|| अस्माभिः किल जातस्त्वमिति केनाप्युदाहृतम् | असत्यमेतत्संश्रुत्य तस्मान्नस्त्रातुमर्हसि ||४|| अक्षयश्च भवेत्स्वर्गस्त्वत्प्रसादाद्धि नः प्रभो | त्वां पुत्रं चाप्यभीप्सामः कृत्वैतदनृणो भव ||५|| स्कन्द […]

आरण्यकपर्वम् अध्यायः 192-218

श्रीमहाभारतम्  ||३ आरण्यकपर्वम् || 192-अध्यायः धुन्धुमारोपाख्यानम् वैशम्पायन उवाच|| युधिष्ठिरो धर्मराजः पप्रच्छ भरतर्षभ | मार्कण्डेयं तपोवृद्धं दीर्घायुषमकल्मषम् ||१|| विदितास्तव धर्मज्ञ देवदानवराक्षसाः | राजवंशाश्च विविधा ऋषिवंशाश्च शाश्वताः ||२|| न तेऽस्त्यविदितं किञ्चिदस्मिँल्लोके द्विजोत्तम ||२|| कथां वेत्सि मुने दिव्यां मनुष्योरगरक्षसाम् | एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वेन कथितं द्विज ||३|| कुवलाश्व इति ख्यात इक्ष्वाकुरपराजितः | कथं नाम विपर्यासाद्धुन्धुमारत्वमागतः ||४|| एतदिच्छामि तत्त्वेन ज्ञातुं […]

आरण्यकपर्वम् अध्यायः 173-191

श्रीमहाभारतम्  ||३ आरण्यकपर्वम् || 173-अध्यायः-आजगरपर्व जनमेजय उवाच|| तस्मिन्कृतास्त्रे रथिनां प्रधाने; प्रत्यागते भवनाद्वृत्रहन्तुः | अतः परं किमकुर्वन्त पार्थाः; समेत्य शूरेण धनञ्जयेन ||१|| वैशम्पायन उवाच|| वनेषु तेष्वेव तु ते नरेन्द्राः; सहार्जुनेनेन्द्रसमेन वीराः | तस्मिंश्च शैलप्रवरे सुरम्ये; धनेश्वराक्रीडगता विजह्रुः ||२|| वेश्मानि तान्यप्रतिमानि पश्य; न्क्रीडाश्च नानाद्रुमसंनिकर्षाः | चचार धन्वी बहुधा नरेन्द्रः; सोऽस्त्रेषु यत्तः सततं किरीटी ||३|| अवाप्य वासं नरदेवपुत्राः; […]

आरण्यकपर्वम् अध्यायः 147-172

श्रीमहाभारतम्  ||३ आरण्यकपर्वम् || 147-अध्यायः वैशम्पायन उवाच|| एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य वानरेन्द्रस्य धीमतः | भीमसेनस्तदा वीरः प्रोवाचामित्रकर्शनः ||१|| को भवान्किंनिमित्तं वा वानरं वपुराश्रितः | ब्राह्मणानन्तरो वर्णः क्षत्रियस्त्वानुपृच्छति ||२|| कौरवः सोमवंशीयः कुन्त्या गर्भेण धारितः | पाण्डवो वायुतनयो भीमसेन इति श्रुतः ||३|| स वाक्यं भीमसेनस्य स्मितेन प्रतिगृह्य तत् | हनूमान्वायुतनयो वायुपुत्रमभाषत ||४|| वानरोऽहं न ते मार्गं प्रदास्यामि यथेप्सितम् | […]

आरण्यकपर्वम् अध्यायः 110-146

श्रीमहाभारतम्  ||३ आरण्यकपर्वम् || 110-अध्यायः ऋश्यशृङ्गोपाख्यानम् लोमश उवाच|| एषा देवनदी पुण्या कौशिकी भरतर्षभ | विश्वामित्राश्रमो रम्य एष चात्र प्रकाशते ||१|| आश्रमश्चैव पुण्याख्यः काश्यपस्य महात्मनः | ऋश्यशृङ्गः सुतो यस्य तपस्वी संयतेन्द्रियः ||२|| तपसो यः प्रभावेन वर्षयामास वासवम् | अनावृष्ट्यां भयाद्यस्य ववर्ष बलवृत्रहा ||३|| मृग्यां जातः स तेजस्वी काश्यपस्य सुतः प्रभुः | विषये लोमपादस्य यश्चकाराद्भुतं महत् ||४|| […]

आरण्यकपर्वम् अध्यायः 82-109

श्रीमहाभारतम्  ||३ आरण्यकपर्वम् || 082-अध्यायः पुलस्त्य उवाच|| ततो गच्छेत धर्मज्ञ धर्मतीर्थं पुरातनम् | तत्र स्नात्वा नरो राजन्धर्मशीलः समाहितः ||१|| आसप्तमं कुलं राजन्पुनीते नात्र संशयः ||१|| ततो गच्छेत धर्मज्ञ कारापतनमुत्तमम् | अग्निष्टोममवाप्नोति मुनिलोकं च गच्छति ||२|| सौगन्धिकं वनं राजंस्ततो गच्छेत मानवः | यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः ||३|| सिद्धचारणगन्धर्वाः किंनराः समहोरगाः | तद्वनं प्रविशन्नेव सर्वपापैः प्रमुच्यते […]